Οι μηχανικές κατασκευές του Αρχιμήδη

Ο Αρχιμήδης (287-212 π.Χ.) ήταν -χωρίς αμφιβολία- ο μεγαλύτερος μαθηματικός της αρχαιότητας. Λίγοι όμως γνωρίζουν ότι ασχολήθηκε με τη μηχανική, την φυσική, την αστρονομία και τις τεχνικές κατασκευές.
Νεαρός ταξίδεψε στην Αίγυπτο, με πλούσια μαθηματική παράδοση, λόγω Ευκλείδη. Εκεί γνώρισε τον Ερατοσθένη, διευθυντή της Βιβλιοθήκης της Αλεξανδρείας, ο οποίος πρώτος προσδιόρισε την περίμετρο της γης σε 300.000 στάδια (το στάδιο = 185 μ.).
Μηχανικές εφευρέσεις:
-Αιγυπτιακή Κοχλίας, είναι μηχάνημα άντλησης του νερού. Η εφεύρεση έγινε στην Αίγυπτο, γι’ αυτό και πήρε αυτό το όνομα.
-Λιθοβόλος μηχανή, που μπορούσε να εκσφενδονίζει πέτρες βάρους 80 περίπου κιλών η κάθε μία, και βέλη 12 πήχεων σε απόσταση 180 μ. Αυτή τη μηχανή, όπως και τον Αιγυπτιακό Κοχλία εγκατέστησε ο Αρχιμήδης στο μεγαλύτερο πολεμικό πλοίο, που κατασκευάστηκε στις Συρακούσες υπό την επίβλεψή του. Το πλοίο αυτό το δώρησε ο τύραννος της πόλης Ιέρων στον βασιλιά της Αιγύπτου Πτολεμαίο. Στην αρχή ο Ιέρων ονόμασε το πλοίο «Συρακοσία», όταν όμως έγινε η καθέλκυσή του, του άλλαξε το όνομα σε «Αλεξανδρίς».
-Έλικας (Κοχλίας). Την καθέλκυση τη «Συρακοσίας», την έκαμε ο ίδιος ο Αρχιμήδης, με τη βοήθεια λίγων μόνον εργατών, αφού κατασκεύασε ο ίδιος ειδικό «κοχλία».
-Πολύσπαστον. Σύνθετος τροχαλία, που συρόταν με πολλά σχοινιά. Με την τροχαλία αυτή ο Αρχιμήδης καθείλκυσε τριάρμενο πλοίο, μαζί με το πλήρωμα και μεγάλο φορτίο, καθισμένος σε μακρινή απόσταση.
-Χειροκίνητο βαρούλκο με οδοντωτούς τροχούς για το τράβηγμα των πλοίων στη στεριά.Παρόμοιο μηχάνημα ήταν και ο Χαριστίων.
Ο Αρχιμήδης περηφανευόταν ότι μπορούσε να μετακινήσει εύκολα ο,τιδήποτε, ακόμα και τη Γη, αν υπήρχε άλλο μέρος για να την πάει. Γνωστή είναι και η φράση του: Δός μοι πά στώ και την γην κινήσω (δώσε μου μέρος να σταθώ και θα μετακινήσω τη γη).
Όταν ο Ρωμαίος Μάρκελλος άρχισε να πολιορκεί τις Συρακούσες, το 214 π.Χ., ο Αρχιμήδης έφερε πολλά μηχανήματα για να καταστρέψει τον στόλο των Ρωμαίων:
α) λέγεται ότι έκαψε τα πλοία τους με ειδικά κάτοπτρα, που άναψαν τη φωτιά στα πανιά των πλοίων.
β) έφτιαξε ευέλικτα μηχανήματα, για την εκτόξευση βελών και ακοντίων σε μακρινή απόσταση, αλλά και σε κάθετη φορά όταν οι στρατιώτες πλησίαζαν τη βάση των τειχών. Τα μηχανήματα αυτά ήταν κρυμμένα μέσα από τα τείχη, ανυψώνονταν όταν πλησίαζε ο εχθρός, εκτείνονταν οριζόντια ή κάθετα και άρχιζαν δράση.

Κι άλλες πολλές εφευρέσεις έκανε ο Αρχιμήδης:
α) κατασκεύασε αστρονομικά όργανα,
β) διατύπωσε τους νόμους διάθλασης του φωτός,
γ) ανακάλυψε τους νόμους της υδροστατικής κατασκευάζοντας ο ίδιος και τα σχετικά όργανα.
Φυσικά ο Αρχιμήδης ασχολήθηκε και με τα θεωρητικά μαθηματικά. Ήταν τόσο αφοσιωμένος στις έρευνές του, ώστε ξεχνούσε να φάει και να κάνει μπάνιο. Κι όταν αλείφετο με λάδι για να γυμναστεί, γέμιζε το σώμα του, όπως και κάθε επιφάνεια που έβρισκε μπροστά του, με γεωμετρικά σχήματα και κύκλους.
Το τέλος του γνωστό. Όταν τελικά οι Ρωμαίοι με τον Μάρκελλο κυρίευσαν τις Συρακούσες το 212 π.Χ., κάποιοι στρατιώτες εισόρμησαν στο σπίτι και τον βρήκαν να σχεδιάζει κύκλους στο έδαφος. Ο Αρχιμήδης τους παρακάλεσε να τον αφήσουν να τελειώσει τη λύση κάποιου προβλήματος. Τότε είπε και το γνωστό «μη μου τους κύκλους τάραττε». Ο άξεστος Ρωμαίος στρατιώτης δεν του έκανε αυτή τη χάρη και τον σκότωσε. Μαθαίνοντας την είδηση ο Μάρκελλος λυπήθηκε πολύ. Αναζήτησε και βρήκε τους συγγενείς του Αρχιμήδη και τους τίμησε. Όπως τίμησαν και οι νεότεροι Συρακούσιοι τον μεγάλο Αρχιμήδη με μια όμορφη πλατεία κι ένα μνημείο.